Thị trường ngoại hối Việt Nam và trung tâm Vietnam forex

Vietnam forex hub thường được hiểu là quá trình Việt Nam dần hình thành vai trò trung tâm giao dịch ngoại hối trong khu vực, gắn với tăng trưởng thị trường ngoại tệ và định hướng xây dựng các trung tâm tài chính tại TP.HCM và Đà Nẵng. Quy mô dịch vụ ngoại hối ước tính đạt khoảng 3,4 tỷ USD năm 2024, có thể tăng lên 3,8 tỷ USD năm 2025 và hướng tới khoảng 8 tỷ USD vào đầu thập niên 2030, với tốc độ tăng trưởng bình quân khoảng 9% mỗi năm. Động lực chính đến từ hội nhập thương mại, vốn FDI ổn định và nhu cầu phòng ngừa rủi ro tỷ giá của doanh nghiệp. Đồng Việt Nam vẫn là đồng tiền duy nhất được sử dụng trong giao dịch nội địa, còn hoạt động ngoại hối chủ yếu thực hiện qua hệ thống ngân hàng và tổ chức được cấp phép. Song song, kế hoạch xây dựng trung tâm tài chính quốc tế tạo không gian thử nghiệm chính sách ngoại hối linh hoạt hơn, từ đó hỗ trợ mục tiêu dài hạn đưa Việt Nam trở thành điểm kết nối vốn và giao dịch tiền tệ trong khu vực.

Thị trường ngoại hối Việt Nam hiện chủ yếu phục vụ thương mại, đầu tư và nhu cầu hợp pháp của doanh nghiệp, tổ chức. Giao dịch tập trung tại các ngân hàng thương mại và một số tổ chức tín dụng được cấp phép cung cấp dịch vụ ngoại hối.

Một số đặc điểm chính:

• Quy mô dịch vụ ngoại hối tăng đều, phản ánh mức độ mở cửa kinh tế.
• Khối ngân hàng quốc tế ghi nhận khối lượng giao dịch với khách hàng tại Việt Nam tăng mạnh, có trường hợp tăng tới 150% so với cùng kỳ.
• Ngân hàng Nhà nước Việt Nam điều hành tỷ giá trên cơ chế có kiểm soát, quy định biên độ dao động quanh tỷ giá trung tâm.
• VND là đồng tiền được sử dụng rộng rãi trong giao dịch nội địa, ngoại tệ chủ yếu dành cho thanh toán đối ngoại và phòng ngừa rủi ro.

Bảng dưới đây tóm lược xu hướng quy mô dịch vụ ngoại hối:

Để tiến gần hơn vai trò trung tâm ngoại hối trong khu vực, Việt Nam triển khai mô hình trung tâm tài chính quốc tế tại TP.HCM và Đà Nẵng. Hai địa điểm này được phân vai tương đối rõ ràng:

• TP.HCM: định hướng thành trung tâm tài chính toàn diện, bao gồm thị trường vốn, quản lý quỹ, bảo hiểm và giao dịch hàng hóa chuyên biệt.
• Đà Nẵng: tập trung vào tài chính xanh, tài trợ thương mại cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, cùng dịch vụ tài chính hướng ra thị trường quốc tế.

Trong phạm vi các trung tâm này, chính sách dự kiến cho phép sử dụng ngoại tệ linh hoạt hơn trong định giá, thanh toán và chuyển vốn. Nhà đầu tư nước ngoài có điều kiện thực hiện chuyển vốn vào - ra bằng ngoại tệ thuận tiện hơn so với thị trường trong nước. Cách tiếp cận này tạo không gian để thử nghiệm các cơ chế quản lý ngoại hối mới, đồng thời thu hút tổ chức tài chính quốc tế đặt hiện diện tại Việt Nam.

Quản lý ngoại hối tại Việt Nam mang tính tập trung, trong đó Ngân hàng Nhà nước là cơ quan duy nhất có thẩm quyền cấp phép hoạt động kinh doanh ngoại tệ. Chỉ ngân hàng và tổ chức tín dụng được cấp phép mới được thực hiện dịch vụ này tại thị trường nội địa.

Đối với cá nhân và doanh nghiệp:

• Được mua bán ngoại tệ tại ngân hàng được phép cho các mục đích hợp pháp như thanh toán hàng hóa dịch vụ quốc tế, du lịch, học tập, chữa bệnh, đầu tư được chấp thuận.
• Hoạt động mua bán ngoại tệ mang tính đầu cơ của cá nhân không nằm trong phạm vi được cho phép trong nước.
• Nhiều nhà môi giới ngoại hối quốc tế cung cấp nền tảng giao dịch trực tuyến cho khách hàng tại Việt Nam, nhưng các tổ chức này thường chịu sự quản lý của cơ quan nước ngoài, không thuộc diện cấp phép môi giới tại Việt Nam.

Khoảng cách giữa nhu cầu giao dịch ngoại hối cá nhân và khung pháp lý hiện hành khiến người tham gia cần đặc biệt chú ý đến vấn đề pháp lý khi mở tài khoản với nhà môi giới quốc tế, bởi tranh chấp nếu xảy ra sẽ được xử lý theo luật của nước sở tại của nhà môi giới.

Triển vọng nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam thu hút sự quan tâm ngày càng lớn từ nhà đầu tư tổ chức quốc tế. Dòng vốn vào cổ phiếu và trái phiếu nội địa làm phát sinh nhu cầu chuyển đổi tiền tệ và giao dịch phái sinh ngoại hối để phòng ngừa rủi ro.

Các ngân hàng toàn cầu tăng cường cung cấp thanh khoản ngoại hối cho:

• Doanh nghiệp xuất nhập khẩu.
• Quỹ đầu tư và tổ chức tài chính.
• Nhà đầu tư nước ngoài tham gia thị trường vốn Việt Nam.

Nhà môi giới quốc tế như FxPro đóng vai trò cầu nối để nhà đầu tư tại Việt Nam tiếp cận thị trường ngoại hối toàn cầu, thông qua nền tảng giao dịch trực tuyến và danh mục sản phẩm ngoại hối quốc tế. Khách hàng sử dụng dịch vụ dạng này về mặt pháp lý chịu điều chỉnh bởi cơ quan quản lý tại nơi nhà môi giới được cấp phép, không phải cơ quan tại Việt Nam.

Dù thị trường ngoại hối có xu hướng mở rộng, khung pháp lý cho giao dịch mang tính đầu cơ của cá nhân chưa rõ ràng, tạo điều kiện cho một số mô hình thiếu minh bạch xuất hiện. Thực tế đã ghi nhận các vụ:

• Sàn ngoại hối giả mạo, không có giấy phép hợp lệ.
• Mô hình đa cấp sử dụng tên gọi "forex" để huy động vốn trái phép.
• Cam kết lợi nhuận cao, mời gọi "ủy thác giao dịch" thiếu thông tin công khai.

Một số lưu ý quan trọng cho người có ý định tham gia:

• Ưu tiên nhà môi giới có giấy phép từ cơ quan quản lý tài chính uy tín quốc tế.
• Tự kiểm tra mã giấy phép trên trang của cơ quan quản lý, không chỉ dựa vào thông tin quảng bá.
• Đọc kỹ điều khoản dịch vụ, đặc biệt về phí, ký quỹ, xử lý tranh chấp.
• Xác định rõ rủi ro thua lỗ và không sử dụng nguồn vốn cần thiết cho sinh hoạt.

Cách tiếp cận thận trọng giúp giảm thiểu rủi ro trong bối cảnh thị trường nội địa chưa có khuôn khổ riêng cho hoạt động đầu cơ ngoại hối của cá nhân.

Để tiến tới vai trò trung tâm ngoại hối khu vực, Việt Nam cần tiếp tục cải thiện đồng thời khung pháp lý và hạ tầng thị trường. Một số hướng đi được đề cập trong các kế hoạch phát triển gồm:

• Từng bước nâng cao tính chuyển đổi của VND trong các giao dịch quốc tế.
• Mở rộng và chuẩn hóa thị trường phái sinh ngoại hối phục vụ phòng ngừa rủi ro.
• Nâng cấp hệ thống thanh toán, bù trừ và kết nối với hạ tầng tài chính toàn cầu.
• Xây dựng quy định rõ ràng cho hoạt động của nhà môi giới và sản phẩm tài chính liên quan đến ngoại hối.
• Tận dụng mô hình trung tâm tài chính quốc tế tại TP.HCM và Đà Nẵng như "phòng thí nghiệm" chính sách.

Với tăng trưởng kinh tế ổn định, dân số trẻ và mức độ ứng dụng công nghệ cao, Việt Nam có nền tảng để từng bước hình thành một điểm giao dịch ngoại hối và tài chính quan trọng trong khu vực Đông Nam Á. Tuy nhiên, để quá trình này diễn ra bền vững, sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, tổ chức tài chính và doanh nghiệp là yếu tố then chốt nhằm bảo đảm thị trường minh bạch, an toàn và hiệu quả cho cả tổ chức lẫn cá nhân tham gia.